8.โครงการปรับโครงสร้างการผลิตข้าว

โครงการปรับโครงสร้างการผลิตข้าว

หลักการดำเนินงาน

ชาวนามีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาประเทศแต่ชาวนาส่วนใหญ่ก็ยังมีฐานะยากจน เนื่องจากปัญหาหลัก ๆ ในด้านราคาผลผลิตและประสิทธิภาพในการผลิต แต่การแก้ไขปัญหาที่ผ่านมา มักจะแก้ที่ปลายน้ำ คือ ในด้านราคาเป็นหลัก รัฐบาลได้ตระหนักถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาทั้งระบบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ จึงมีนโยบายให้ปรับโครงสร้างการผลิตข้าวเพื่อปรับเปลี่ยนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดมีการปรับสมดุลของอุปสงค์ (Demand) และอุปทาน (Supply) สนับสนุนให้ชาวนาผลิตข้าวในพื้นที่ที่เหมาะสมบนพื้นฐานของความยั่งยืน

โครงการฯ ได้รับการพัฒนาและรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายเศรษฐกิจ (หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล) ได้ให้ความเห็นชอบการดำเนินงานแล้วและอยู่ระหว่างการพัฒนาโครงการให้มีความสมบูรณ์เพื่อเสนอเข้าคณะรัฐมนตรีในช่วงเดือนมกราคม 2558โดยมีสาระสำคัญโครงการ ดังนี้

  • 1. การปรับโครงสร้างการผลิตข้าว เพื่อให้การผลิตมีปริมาณข้าวที่สมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทาน
  • 2. การปรับเปลี่ยนการผลิตไปสู่กิจกรรมอื่นๆ ชาวนาปรับเปลี่ยนพื้นที่เพียงบางส่วน โดยชาวนาทุกครัวเรือน จะต้องปลูกข้าวไว้บริโภคอย่างเพียงพอภายในครัวเรือน
  • 3. ชาวนาสมัครเข้าร่วมโครงการโดยสมัครใจ
  • 4. แนวทางในการปรับโครงสร้างการผลิตข้าว แบ่งเป็น 3 แนวทาง คือ
    • 4.1 ปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพผลผลิต ดำเนินการในพื้นที่นาที่เหมาะสม (S1 Sและ S3) เพื่อให้ชาวนามีขีดความสามารถในการแข่งขัน
      4.2 ปรับกิจกรรมเป็นเกษตรทางเลือก ดำเนินการกับชาวนารายย่อย (มีพื้นที่นาไม่เกิน 15 ไร่) ปลูกในพื้นที่ไม่เหมาะสม (N) เพื่อให้ชาวนาสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างยั่งยืน มีรายได้ และอาหารเพียงพอ
      4.3 ปรับเปลี่ยนเป็นอ้อย ดำเนินการกับชาวนาขนาดกลาง/ใหญ่ ที่ปลูกข้าวในพื้นที่ไม่เหมาะสม (N) และอยู่ในพื้นที่เหมาะสม (S1 S2) กับการปลูกอ้อย เพื่อปรับไปสู่กิจกรรมการเกษตรที่ให้ผลตอบแทนที่ดีกว่าและมีตลาดรับซื้อผลผลิต

มติที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายข้าว (กนข.) วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2558 (ณ สหกรณ์การเกษตร อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา) เห็นชอบโครงการปรับโครงสร้างการผลิตสินค้าเกษตร และมีข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ให้เน้นการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต เช่น ลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มคุณภาพการผลิต โดยให้ปรับข้อมูลโครงการฯ ให้สามารถช่วยเหลือชาวนาได้ทั่วประเทศ

ผลการดำเนินงาน (ข้อมูล ณ 12 ตุลาคม 2558)

กรมส่งเสริมการเกษตรได้รับแจ้งจากสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีโดยบัญชาของนายกรัฐมนตรีกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยขอให้ทบทวนหมวดเงินอุดหนุนการช่วยเหลือเกษตรกรใหม่ เป็นบัตรสินเชื่อเกษตรกร